• %
  • AMERIKAN DOLARI
    7,6830
    % 0,26
  • € EURO
    8,9888
    % 0,06
  • £ POUND
    9,7583
    % -0,10
  • ¥ YUAN
    1,1314
    % 0,01
  • РУБ RUBLE
    0,1006
    % -0,04
  • BITCOIN
    80094,236
    % 0,38
  • BIST 100
    1.101,72
    % 0,51

11ci Kalkınma Planı başarılı olabilir mi?

11ci Kalkınma Planı başarılı olabilir mi?

11ci Kalkınma Planı’nı hala okuyup sindirmeye çalışıyoruz. 209 sahifelik metin titizlikle hazırlanmış ve yalnız makro-ekonomik amaçları değil sektörel bazda verimlilik artıracak çalışmları da içeriyor.  Çok kısa iki tefsir yapalım, gerisini bilirkişilerle sohbetlerimiz sonrasında sizinle paylaşırız:

Ekonomik yapı radikal biçimde transformasyona uğramadan %4.3 büyüme ve GSYİH’nin %0.9’u kadar cari açık tutarlı olmaz.

Bu değişimin bir çok kaidesi var, ancak birinci ikisi Yargı Islahatı ve eğitim sistemindfe esaslı bir değişiklik.

Fazla uzatmayacağız, zira Cumhuriyet muharriri  Şükriye Soner 11ci Kalkınma Planı’na evvelki planlar perpektifinden gelen bir kıymetlendirme sundu. Referansı da DPT’nin unutulmaz mütehassıs ismi ve CHP MV İlhan Kesici:

Gündemde kalkınma planı, konuşmacı DPT’nin ve de iktisadın duayenlerinden CHP İstanbul Milletvekili İlhan Kesici’nin kümesi ismine diyeceklerini izlemeyi hizmet bildim. Yeterli ki de izlemişim. Bir çok manşet habere taşınabilecek icmal ve başlıklar altında verilmiş, iktisadın birebir iktidar erki, sorumluluğunda, 17 yıllık icraatlarla çökertilmesinin, unutturulmuş, yok sayılmış çarpıcı sonuçlarının dudak uçuklatan datalarıyla yüzleştik.

Bizim sağ siyasal tanınan kültürümüzde, “plan değil, pilav lazım” polemiği ile beş yıllık planların aslında bilime, iktisada, demokratik ilmî donelere oturtulması gerekli içeriklerinden kaçınmaya öncelik verilse de.. 21. yüzyılda devletin iktisattaki rolü, memleketin bütünüyle milletlerarası yarışmaya hazırlanması gereği tartışılamaz kıymette.

İlhan Kesici de tam da bu nedenle velev insan odaklı içtimaî devlet, isterse güçlü iktisadın kapitalden yana öncelikleri ağır bassın, Türkiye’yi bir bütün olarak memleketler arası yarışmaya açma yolunda kişisel kolun çalışma ikliminin zahir bir tertibi için, eğitimin seviyesinin memleketler arası yarışmaya açılması zorunluluğunun altını çizerek lafa giriyor.

2014 yılında Türkiye’nin, 130 küsur devlet içinde 44. sırada iken, 2018’de 55. sıraya düşmesi gerçeğini sorguluyor.

İki mealli eksiklik olarak ise, planların ortalama 15 yıllık, üç periyotlu gelişmeler içinde kıymetlendirilmesi gereği yanında bir yıllık gecikmeyle Meclis gündemine taşınmasını sıralıyor. Geçen yıl bu aylarda Meclis’e sunulmamış 11. Beş Yıllık Plan’ın sayısız ilkesel hazırlık koşullarına uyulmaması dertleri yanında, 2019 bütçesinin plan programı olmadan hazırlanması üzere eksiklikle yüzleşilmesinin altını çiziyor.

Meclis’te planlama ve iktisat, bütçe meydanlarında çok sayıda mütehassıs her partiden milletvekillerinin varlığına rağmen gerek plan gerekse bütçe hazırlık çalışmalarında bu malumat birikimleri, deneyimleri demokratik işleyişlerin, hukukundan yararlanılmamasının olumsuz sonuçlarını sorguluyor..

Plan’ın öngörüleri, sonuç yanılsamaları üzerinden dahi 11. Plan’a aktarım yapılmamasının ise çok daha önemli sorgulanması gereği üzerinde duruyor. 10. Plan’ın muvaffakiyet, başarısızlıklarının sorgulan­ması yapılmadan 11. Plan öngörülerinin konmasının sakıncalarının altını çizerken, iktisat idarelerinin ellerinde sihirli değenek, sihirbaz olamıyacağı gerçeğinin altını çizerken, “Hele de bizim üzere devletleri bekleyen en büyük tehlikenin, en berbat günler geçmişte kaldı, önümüz, ufukumuz açık..” yaklaşımlarından kaygılanılması gereğine işaret ediyor.

İlkinden günümüze bütün planlama çalışmalarını incelemiş, içlerinde vazife almış olarak, 10. Plan’ın öngörüleri üzerinden yaşanmış çok çarpıcı kimi sapmalardan örnekler verme gereğini duyuyor.. Ulusal gelir 1 trilyon 285 milyar dolar olarak hedeflenmiş, 184 milyar dolara gelgelelim ula­şılmış.  11. Plan’a 1.3 milyar dolar üzere bir gaye konmuş. Güzel mi, gerçekçi mi, ortada hiçbir olguya dayalı karşılaştırma yok ki?

Kişi başına ulusal gelir için 16 bin dolar olsun denmiş. Âlâ hoş de, bir evvelki planda 25 bin dolar olaktı, 9600 olmamış. Ulusal gelirde 2023 yılına konan maksat 2 trilyon dolarken 11. Plan’da 1 trilyon dolara indirilmiş. Kişi başına ulusal gelir öngörüsü de yarı yarıya düşürülmüş.