• %
  • AMERIKAN DOLARI
    7,6758
    % 0,13
  • € EURO
    8,9905
    % 0,09
  • £ POUND
    9,7890
    % 0,17
  • ¥ YUAN
    1,1322
    % 0,05
  • РУБ RUBLE
    0,1012
    % 0,52
  • BITCOIN
    80685,654
    % 0,97
  • BIST 100
    1.096,16
    % 0,84

Tuğrul Malûm yazdı:  Siyaset getirilerinde indirim sürecine girilmişken…

Tuğrul Malûm yazdı:  Siyaset getirilerinde indirim sürecine girilmişken…

Beklentiler koşutunda gelen Haziran ayı pahalılığı sonrasında 12 aylık pahalılıkta yüzde 18.71’den yüzde 15.72’ye 3 puanlık bir düşüş gerçekleşmiş oldu. Önümüzdeki aylarda kurlar pres altında kalmadığı takdirde bu düzelmenin devam etmesi beklenebilir. 2018’in Temmuz-Ekim aylarında kümülatif pahalılık yüzde 11.8 olmuştu. Halbuki, 2005-2017 arasında bu ayların kümülatif pahalılığı ortalama olarak yalnızca yüzde 3.

Doğal ki, piyasaların bir anda 2018 öncesi fiyat dinamiklerine geri gelmesi de mümkün değil. Öncelikle, TÜFE ve Yi-ÜFE arasında hâlâ kapanamamış olan bir makas laf konusu. Yi-ÜFE TÜFE’nin yaklaşık 10 puan kadar üzerinde seyretmeye devam ediyor. Bu bir mealde, üreticilerin maliyet artışlarını sonuncu fiyatlara hâlâ yansıtamadığının da bir göstergesi. Başka bir sözle, işletmeler ya düşük bir kâr, ya da zararına çalışmak durumunda kalmışlar. Üstelik Yi-ÜFE’nin daha yüksek seyretmesi 2018 kur buhranı öncesinden, 2017’nin Haziran ayından beri devam etmekte. Birinci devirler yüzde 20’lerin üzerine çıkan aradaki fark Şubat ayından beri yüzde 10’lar civarında gezinmekte.

Uzun vade ortalamalarına bakıldığında ise TÜFE ve Yi-ÜFE arasında devamlı biri leyhine haddinden fazla fark olması istatistiksel olarak mümkün değil. (2005-2017 yılları arasında aylık olarak TÜFE 0.68 artış gösterirken YiÜFE’deki artış da buna çok yakın, yüzde 0.64 olmuş.) Her ne kadar münhasıran geçen sene Ağustos ve Eylül aylarındaki anormal boyutlardaki Yi-ÜFE artışları seriden çıktıkça Yi-ÜFE daha süratle azalarak 12 aylık TÜFE’ye yaklaşacak olsa da makasın daralmasında sonraki aylarda TÜFE’de görülecek göreceli artışların da tesiri olacaktır. Bilhassa, önümüzdeki periyotta ekonomik aktivitede görülecek bir kıpırdanma ile birlikte TÜFE tarafında bugüne kadar piyasa koşulları nedeniyle realize edilemeyen fiyat artışlarının da yavaş yavaş gündeme gelmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Doğal, TÜFE’de başka bir artış kanalı da fiyatları yönetilen/yönlendirilen eserlere yakın devirde yapılan artırımlar binaenaleyh olacak. Bu noktada, bilhassa elektrik, akaryakıt ve şeker üzere eserlere yapılan artırımların gayrı kesimlere ve eserlere yayılarak ikincil fiyat artışı tesirlerinin olacağını da dikkate almak gerekiyor.

Öte yandan, pahalılık patikasının bugünden itibaren muhtemel seyri dikkate alındığında, Merkez Bankası’nın Temmuz ayında bir getiri düşürme hamlesine girişeceği kesin üzere. Sonraki aylarda, öteki gelişmelere de bağlı olarak, nema indirimleri kademe kademe devam edecektir. Gelgelelim, bu indirimlerin gerek aylık pahalılık gelişmeleri, gerekse de döviz kuru hareketlerine nazaran şekillenmesi gerektiği muhakkak. Öte yandan, nispeten afaki bir biçimde, son yapılan artırımların aylık trend pahalılık üzerinde önümüzdeki 3 ayda yüzde 1.5, 1.0 ve 0.5 kadar bir birikimli tesiri olduğunu varsaydığımızda bile sene sonu pahalılığı yüzde 13-14 aralığına gerilemekte. Bu da, olağan kaidelerde, bugünlerde yüzde 24’ün acilen altında seyreden MB’nın fonlama nemasının sene sonuna kadar yüzde 17-18’e kadar düşürülmesine imkan sağlayacaktır. Şayet 25 Temmuz’a kadar kurlarda bir sıçrama olmaz ise, birinci aşamada siyaset getirisinde 200 baz puan kadar bir indirim sürpriz olmaz. Sene sonuna kadar kalan son 3 içtimada da 200-200-100’lük indirimler makul gözüküyor. Nema siyasetinde olumlu seyre işaret eden tüm bu gelişmelere rağmen menfi bir gelişme de oldu: MB Lideri Murat Çetinkaya’nın apansız bir biçimde vazifesinden alınması. Bu karar sonrasında Türkiye’nin risk primi (CDS) artarken, kurda da bir ölçü yukarı cepheli hareketler gözlendi. Bu noktada piyasalardaki menfi reaksiyonun beklendiği kadar şiddetli olmamasına aldanmamak gerek. Bu karara birinci aşamada en çok reaksiyon gösterecek kısa vadeli yabancı yatırımcıların zati TL durumları çok azalmıştı.

Yerli yatırımcılar açısından ise Hükümetin bu türlü bir tasarrufta bulunması pek de şaşırtıcı değil. Başkaca reaksiyonun düşük kalmasında döviz piyasasına son periyotlarda kimi endirekt müdahelelerde bulunulmasının tesiri olabileceğini de unutmayalım.

Alışılmış, bu beklenmedik gelişme yeni Yönetici Murat Uysal’ın sırtına da daha birinci günden bir yük bindirmiş oldu. Aslında nemalarda bir indirim gelecekti. Gelgelelim, artık, yeni Yönetici bağımsızlık konusundaki inandırıcılığını kaybetmemek ismine gereken indirimi (ki bence 200 baz puandır) yapmaktan çekinebilir. Bu da getiri indirim sürecini gereksiz yana uzatmış olacak. Herhalde, Hükümet’in istediği son şey de buydu!

Turkish  Bank Aylık Iktisat Raporu’ndan alınmıştır

YORUMLAR YAZ
  • home10 ay önce
  • Very quickly this site will be famous amid all blogging and site-building viewers,
    due to it’s nice articles or reviews